w: Architettura ferroviaria in Italia. Ottocento, red. E. Godoli, M. Cozzi, Dario Flaccovio Editore, Palermo, 2004, s. 13-27.. Największy rozwinięty został w Piemoncie (Król. Sardynii) – trójkąt linii Turyn – Vercellli – Alessandria z odgałęzieniami, m.in. do Cuneo, Susy, Genui. W Królestwie Lombardzko-Weneckim osią była kolej Mediolan – Bergamo – Werona – Wenecja – Codroipo (miała być doprowadzona do Triestu, połączonego koleją z Wiedniem w 1857). W Toskanii dwie linie połączyły Florencję z Pizą, istniały odgałęzienia do Livorno i Sieny. Wokół Neapolu kolej dochodziła do Kapui i Salerno, wokół Rzymu – do Frascati i Civitavecchii. Budowa sieci obejmującej całe Włochy przypadła już na czasy Risorgimento. 1863 – otwarcie pierwszej kolei na Sycylii, linii Palermo – Bagheria; 1871 – otwarcie pierwszej kolei na Sardynii, linii Cagliari – Decimomannu – Villasor.