Trzon twórczości Szostakowicza tworzą symfonie – to piętnaście dzieł powstałych w ciągu 46 lat. Formalnie Szostakowicz jest kontynuatorem tradycji beethovenowskiej: stosuje klasyczny wieloczęściowy model symfoniczny, zachowuje klasyczne uformowanie wewnętrzne poszczególnych części. Inne cechy jego dzieł to: monumentalizm, patos, silny pierwiastek dramatyczny, bogata inwencja melodyczna, krańcowe natężenie ekspresji oraz dynamizm i witalność.
W kilkunastu swoich utworach Szostakowicz posłużył się motywem DSCH, opartym na nutach D–Es–C–H, który pełni funkcję jego muzycznego podpisu. Motyw ten wywodzi się z inicjałów imienia i nazwiska kompozytora w niemieckiej transliteracji (D. Sch.). Po raz pierwszy pojawił się w dziełach z przełomu lat 40. i 50. XX wieku jednak szczególne znaczenie zyskał w VIII Kwartecie smyczkowym z 1960 roku. W utworze tym motyw DSCH pełni zarówno rolę autobiograficznego znaku kompozytora, jak i funkcję strukturalną, stanowiąc podstawę materiału muzycznego wszystkich pięciu części kwartetu.