thumb|Polscy młodzi harcerze podczas powstania warszawskiego Patriotyczne wychowanie, w rodzinach, szkole i harcerstwie było przyczyną masowego udziału dzieci w walce zbrojnej w czasie wojny obronnej w 1939 oraz okupacji hitlerowskiej, szczególnie powstania warszawskiego. Zaangażowanie dzieci w konflikcie jest prezentowane jako „bohaterska walka” i ich śmierć idealizowana; dzieci-żołnierzy zostały upamiętnione m.in. pomnikiem pod wieżą spadochronową w Katowicach i pomnikiem Małego Powstańca w Warszawie. Mali żołnierze Polski Podziemnej najczęściej wykonywali funkcje łączników, kurierów, wywiadowców, sanitariuszy, uczestników małego sabotażu, ale niejednokrotnie również walczyli z bronią w ręku. Za najmłodszego uczestnika powstania warszawskiego podaje się Jerzego Grzelaka, który w momencie wybuchu powstania miał 9 lat lub Witolda Modelskiego, wówczas 11-letniego.
Kilkunastoletni żołnierze brali udział w II wojnie światowej także po stronie niemieckiej. Szczególnie w ostatnich miesiącach III Rzeszy częste były przypadki tworzenia pododdziałów przeciwpancernych złożonych z małoletnich członków Hitlerjugend, uzbrojonych często jedynie w panzerfausty lub obsługujących artylerię przeciwlotniczą.