thumb|Plan twierdzy w czerwcu 1941 roku.Umocnienia:1. Kobryńskie,2. Wołyńskie,3. Terespolskie. Obrona twierdzy brzeskiej – bitwa stoczona w dniach 22–29 czerwca 1941 roku przez Wehrmacht przeciw wojskom Armii Czerwonej w czasie ataku Niemiec na ZSRR. Opór obrońców trwał dłużej, niż Niemcy to przewidywali i stał się jednym z symboli oporu w czasie II wojny światowej.
Kontekst Po zajęciu Polski, postanowieniami paktu Ribbentrop-Mołotow i traktatu o „granicach i przyjaźni” między III Rzeszą a ZSRR oraz radziecko-niemiecką umową handlową podpisaną w 1940 roku w zamian za obojętność wobec działań III Rzeszy, Związek Radziecki był zobowiązany dostarczać dużą ilość towarów do Niemiec, głównie żywności i surowców strategicznych. Ponieważ tak w Niemczech, jak i w Polsce standardowy rozstaw szyn wynosił 1435 mm, a w ZSRR w dalszym ciągu pochodzący jeszcze z carskiej Rosji rozstaw 1524 mm, Niemcy były zmuszone zbudować dwa specjalne terminale przeładunkowe na granicy niemiecko-radzieckiej. Jeden z nich zbudowano w Małaszewiczach na linii kolejowej Berlin – Warszawa – Mińsk – Moskwa, gdzie kierowano ruch kolejowy na trasy: rzeka Bug – Brześć – Orsza – Moskwa oraz rzeka Bug – Brześć – Donieck. Drugi został zbudowany w Przemyślu.