Część zmiennych środowiskowych można dowolnie ustawiać, ale są one niezbędne do prawidłowej pracy, np. PATH (zawiera listę kartotek, w których są poszukiwane programy).
Pewna liczba zmiennych środowiskowych nie ma sformalizowanego znaczenia, ale tradycyjnie przyjęło się ich używać, np. EDITOR (wskazuje program używany jako domyślny edytor tekstu). Niektóre programy mają opisane jakie dodatkowe zmienne środowiskowe wpływają na ich działanie.
Poza tym użytkownik może definiować w sposób zupełnie dowolny swoje zmienne i używać ich w dowolnym celu.
Operacje na zmiennych Wartość zmiennej o nazwie VAR można sprawdzić poleceniem (odwołanie do wartości następuje przez znak $ przed nazwą zmiennej): echo $VAR
Sposób ustawiania zmiennej jest zależny od rodzaju powłoki. Dla typowych powłok ustawienie zmiennej VAR, aby zawierała wartość wykonuje się w następujący sposób: sh VAR=wartość export VAR
W tym wypadku polecenie export nie jest niezbędne, decyduje ono czy powłoka potomna będzie miała ustawioną zmienną czy też zmienna pozostanie lokalna