Dzieje Świętego Tomasza Apostoła są gnostyckim pismem apokryficznym powstałym w pierwszej połowie III wieku w Edessie (gdzie napisana została również Ewangelia Tomasza) początkowo po syryjsku, następnie przetłumaczona na grekę. Autor pozostaje nieznany. W późniejszych czasach podjęto próby oczyszczenia tekstu z naleciałości gnostycyzmu (być może podczas tłumaczenia na grekę), co jednak nie udało się redaktorowi do końca. Nieruszone zostały zawarte w tekście pieśni i hymny. Dzieje opowiadają historię jednego z apostołów, Judy Tomasza, będącego bratem bliźniakiem Jezusa, który wyruszył do Indii w celu głoszenia tam Ewangelii. Jednym z możliwych autorów miał być Leukios Charinos
Pod względem doktrynalnym Dzieje Tomasza łączą judeochrześcijańską wizję Boga, stworzyciela świata i Chrystusa – jego Syna z doktryną gnostycką, opracowaną przez Walentyna (odrzucając z niej dogmat dotyczący Demiurga). Ważną rolę odgrywają w Dziejach dwa rytuały: Rytuał Pieczęci Eucharystia Chleba i Kielicha, w którym zamiast wina znajdowała się woda Tekst przetkany jest symboliką gnostycką, często występują słowa "Obcy", "Prawdziwe Zaślubiny", "Mądrość Boża" i "Wiedza Tajemna".