W nocy z 1 na 2 września niemiecka 10 Armia przełamała polski front w rejonie Częstochowy. Wieczorem 5 września, wobec rysującej się groźby okrążenia, dowódca Armii „Łódź” gen. Juliusz Rómmel był zmuszony wydać rozkaz opuszczenia głównej pozycji obronnej i rozpoczęcia generalnego odwrotu. Tymczasem w walkach pod Piotrkowem Trybunalskim i Tomaszowem Mazowieckim Niemcy pobili nie w pełni skoncentrowaną i nieudolnie dowodzoną Armię „Prusy”. Warszawa znalazła się w bezpośrednim niebezpieczeństwie.

Wobec gwałtownie pogarszającej się sytuacji militarnej minister spraw wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki, działając na podstawie poleceń Naczelnego Wodza, wydał 3 września rozkaz zorganizowania obrony środkowej Wisły (od Modlina po Sandomierz). Rozkaz ten przewidywał utworzenie dwóch odcinków obrony. Za obronę pierwszego odcinka, który rozciągał się od Modlina po Dęblin, miał odpowiadać dowódca Okręgu Korpusu nr I (DOK I) gen. bryg. Mieczysław Ryś-Trojanowski. Odcinek ten został podzielony na dwa pododcinki. Za zorganizowanie obrony pododcinka „Warszawa”, rozciągającego się od Modlina do Powsina (obie miejscowości wyłączone), miał odpowiadać gen. bryg. Walerian Czuma (komendant główny Straży Granicznej). Tego samego dnia około godziny 11:00 gen. Kasprzycki wezwał do siebie gen. Czumę, po czym – prawdopodobnie bez konsultacji z gen. Ryś-Trojanowskim – powierzył mu zadanie zorganizowania obrony stolicy.