We wrześniu 1943 r. na Chełmszczyźnie zorganizował Ukraiński Legion Samoobrony, nazywany też Legionem Wołyńskim (według niemieckiej nomenklatury 31. Schutzmannschafts-Bataillon der SD). ULS 23 lipca 1944 r. dokonał mordu polskiej ludności cywilnej w Chłaniowie i Władysławinie.
W czasie powstania warszawskiego Ukraiński Legion Samoobrony brał udział w połowie września 1944 w walkach z AK i desantowanymi oddziałami 1 Armii Wojska Polskiego na przyczółku czerniakowskim, następnie przeciw Zgrupowaniu Kampinos w Puszczy Kampinoskiej. Pod koniec września Legion popełnił zbrodnię we wsi Zaborówek (zginęło co najmniej dwóch Polaków, aresztowano 49 pozostałych mieszkańców).
Od lutego 1945 r. płk P. Diaczenko dowodził 3 pułkiem piechoty Ukraińskiej Armii Wyzwoleńczej. Następnie współuczestniczył w sformowaniu Brygady Przeciwpancernej „Wolna Ukraina”, stając na jej czele. Od 15 marca brygada wchodziła w skład Ukraińskiej Armii Narodowej (UNA) pod dowództwem gen. Pawło Szandruka. W kwietniu toczyła ciężkie walki z Armią Czerwoną w rejonie Drezna, za co płk P. Diaczenko został odznaczony Żelaznym Krzyżem. Pod koniec kwietnia objął on dowództwo formowanej 2 Dywizji UNA, do której weszła Brygada Przeciwpancerna „Wolna Ukraina”. Został awansowany przez gen. P. Szandruka do stopnia generała-chorążego.