Ponadto jest ona warunkiem każdego sądu, czyli powiązania podmiotu z orzeczeniem, ale będąc prostym, nie potrzebuje ze swej strony podmiotu i orzeczenia, a więc nie wymaga sądu, aby mogło być pojęte.
Z takiego postawienia kwestii gnozeologicznej wynikają pewne konsekwencje, które przeciwstawiają się subiektywizmowi. Przede wszystkim, przeciwko zapoczątkowanego przez Kartezjusza faworyzowaniu „ja”, Rosmini stwierdza, że poznanie siebie nie jest bardziej wiarygodne niż poznanie jakiejkolwiek innej rzeczy. Ponadto w pojęciu bytu zakorzenione są zasady tożsamości, niesprzeczności i przyczynowości. Z pojęcia bytu rodzą się też inne pojęcia, to znaczy uniwersalne nazwy rzeczy, łącząc z doświadczeniem pojęcie konkretnego bytu, który jest jego przyczyną.
Delle cinque piaghe della Santa Chiesa Jest to najbardziej znane dzieło Rosminiego, w którym autor z odwagą i przenikliwością wskazuje na konieczność reform w Kościele, wyprzedzając w tym w pewien sposób Sobór watykański II. Z powodu napiętnowania pewnych zjawisk obecnych w Kościele, dzieło to znalazło się w 1849 r. na indeksie i stało się źródłem polemiki nazwanej „kwestią rosminiańską”.