Za granicami zachodnimi istniał już wzorzec, na który można się było powołać” – „Jak oceniać zachwyty Tadeusza Gluzińskiego nad panującą w Niemczech – tak typową dla fasady totalitarnego państwa – atmosferę radości ‘powszechnej’, ‘entuzjazmu’, ‘ciągłego święta narodowego’?” – „Byliśmy zafascynowani faszyzmem we Włoszech i dynamiką dochodzącego do władzy hitleryzmu” – twierdził po latach Bolesław Piasecki, cytat za: „Wielki wpływ na endecje (…) wywarł przewrót hitlerowski w Niemczech. (…) „Młodzi” wcale się nie wypierali tego, że stanowią polski odpowiednik hitleryzmu i ruchów mu pokrewnych, podkreślali jednak zawsze swoje odrębne tradycje” – (w kolejnych latach ich stanowisko wobec nazizmu będzie podlegać ewolucji). „Młodym” imponował przede wszystkim antysemityzm, a także skuteczność ruchu hitlerowskiego w zdobywaniu władzy. Starsi, bardziej liberalnie nastawieni politycy endecji bardziej sceptycznie podchodzili do hitleryzmu, nie chcieli imitować hitlerowskich metod zdobycia władzy i demagogii w kwestiach socjalnych, choć Roman Dmowski, nieformalny lider całego obozu narodowego, uważał nazizm za niemiecką formę ruchu narodowego i omawiał sukcesy Hitlera z dużą dozą sympatii.