Ludność szlachecka zarówno Korony, jak i Wielkiego Księstwa posiadała podwójną świadomość narodową i państwową, tzn. świadomość w węższym sensie związaną albo z Koroną, albo z Wielkim Księstwem Litewskim i świadomość w szerszym sensie związaną z całym organizmem państwowym nazywanym po prostu Rzecząpospolitą (Wielkie Księstwo Litewskie i Korona były państwami Rzeczypospolitej)Patrz np.: Kostytucye Sejmu Walnego Koronnego Sześćniedzielnego Warszawskiego, Roku Pańskiego 1641 Dnia 20 Miesiąca Sierpnia., pkt 4: „O odiezdzie Królów Polskich, za granice Państw Rzeczypospolitey.” (Volumina Legum t. 4 s. 6, ustawa ta zabraniała wyjazdu bez wyraźnej zgody wszech Stanow Rzpltey, czyli Sejmu).Krolestwo Polskie i Wielgie Księstwo Litewskie jest jedno nierozdzielne i nierożne ciało, a także nierożna, ale jedna a spolna Rzeczpospolita, ktora się z dwu państw i narodow w jeden lud zniosła i spoiła (Unia Lubelska pkt. 3) co nie oznaczało wcielenia Litwy do Korony jak wynika z artykułu 15 wszakże ku objaśnieniu lepszemu to przykładając, iż przy tytule Wielgie Księstwo Litewskie i dostojeństwach i urzędziech wszystkich i zacności stanow wedla opisania przywileju krola Aleksandra cale a nienaruszenie zostać ma, gdyż to zjednoczenia i społeczności tej roztargnienia i rozdziału nie czyni..