Cechy gawędy szlacheckiej można odnaleźć w niektórych częściach Pana Tadeusza (1834) Adama Mickiewicza. Mickiewicz nie ukrywał inspiracji wcześniejszymi utworami, dlatego głównym bohaterom nadał zaczerpnięte od Rzewuskiego nazwisko Soplica, a ich dworek nazwał Soplicowo. thumb|Obraz Juliusza Kossaka, Ostatni z Nieczujów na pielgrzymce, 1887 Gawędy szlacheckie pisali m.in.: Konstanty Gaszyński (Kontuszowe pogadanki, 1851), Stanisław Chołoniewski, Adam Gorczyński, Adam Amilkar Kosiński, Kazimierz Władysław Wóycicki, Władysław Syrokomla (Urodzony Jan Dęboróg, 1854), Wincenty Pol (Pamiętniki J. P. Benedykta Winnickiego, 1840–55). Z utworów wyższej rangi do gawędy szlacheckiej bywają zaliczane Preliminaria peregrynacji do Ziemi Świętej J.O. księcia Radziwiłła Sierotki Juliusza Słowackiego, wydawane w Tygodniku Literackim w latach 1840–1841. Na pograniczu gawędy szlacheckiej i powieści bądź opowiadań sytuują się Pamiętniki kwestarza (1843–1845) oraz Obrazy litewskie Ignacego Chodźki, a także cykl Ostatni z Nieczujów (1853–1855) Zygmunta Kaczkowskiego.