Historia thumb|left|Wnętrze kościoła w trakcie mszy thumb|Kościół i zabudowania klasztorne w roku 1964 thumb|Kościół widziany z Al. Unii Lubelskiej Za datę pierwszej fundacji kościoła klasztornego przyjmuje się rok 1253, jednakże dominikanie mogli przybyć do Lublina z Krakowa już w latach 30. XIII wieku. Obecny kościół został zbudowany w XIV wieku, z fundacji Kazimierza Wielkiego w Do początków XVI wieku, gdy dodano drugą nawę boczną, był świątynią dwunawową, z wydłużonym, zakonnym prezbiterium. Obecny kształt otrzymał po przebudowie w końcu XVI wieku, po katastrofalnym pożarze w roku 1575.
Wnętrze Świątynię otacza jedenaście kaplic, przesuwając się zgodnie z ruchem wskazówek zegara (począwszy od północno-zachodniego narożnika) są to kaplice: Hulewiczów – w niej wejście na klatkę schodową wieży północnej (za rokokowym konfesjonałem) Korczmińskich – w ołtarzu rzeźbiarska Grupa Ukrzyżowania św. Stanisława – w ołtarzu obraz z końca XVI wieku przedstawiający św. Stanisława Ossolińskich lub Matki Bożej Trybunalskiej lub Matki Bożej Opieki (nosiła też nazwy MB Różańcowej oraz św.