Adiuwant Freunda – jeden z najsilniejszych adiuwantów bazujących na substancjach naturalnych. Został opracowany przez Julesa Freunda w latach 30. XX wieku w trakcie prac nad szczepionką przeciw gruźlicy, a jego formuła jest znana od roku 1956.
Wyróżnia się dwa jego rodzaje: kompletny adiuwant Freunda (CFA, z ang. complete Freund's adjuvant) - emulsja oleju parafinowego lub mineralnego z zawieszonymi w niej prątkami gruźlicy; Dipeptyd muramylowy, zawarty w ścianie komórkowej Mycobacterium, aktywuje makrofagi zwiększając ich zdolności fagocytarne. Aktywowane makrofagi zwiększają ekspresję cząsteczek MHC klasy II oraz błonowych cząsteczek z rodziny B7 na powierzchni swych błon komórkowych, w efekcie zwięszając swoje zdolności do prezentacji antygenu limfocytom pomconiczym (T helper cells). Po rozpoznaniu antygenu i otrzymaniu sygnału kostymulującego (połączenie cząsteczek B7 na powierzchni makrofagów z cząsteczkami CD28 na powierzchni limfocytów pomocniczych) limfocyty pomocnicze aktywują kaskadę odpowiedzi komórkowejKINDT, T. J., GOLDSBY, R. A., OSBORNE, B. A., KUBY, J., & KUBY, J. (2007). Kuby immunology. New York, W.H. Freeman. . niekompletny adiuwant Freunda (IFA, z ang.