Instytut Europy Środkowo-Wschodniej – jednostka badawczo-rozwojowa Ministerstwa Spraw Zagranicznych z siedzibą w Lublinie, istniejąca w latach 2001–2018.
Historia i działalność Instytut został powołany rozporządzeniem Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 5 października 2001 roku w sprawie utworzenia jednostki badawczo-rozwojowej Instytut Europy Środkowo-Wschodniej (). Niezależnie od niego istniało stowarzyszenie Towarzystwo Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej – organizacja pozarządowa wspierająca Instytut, do której należy kilkuset przedstawicieli polskiego i zagranicznego życia naukowego i politycznego – między innymi: Maria Janion, Henryk Samsonowicz, Norman Davies, Jerzy Axer, Anna Wolff-Powęska, Władysław Bartoszewski, Zbigniew Brzeziński, Janusz Tazbir, Krzysztof Skubiszewski, Piotr Wandycz.
Inicjatywa powołania Instytutu wynikała z potrzeby ukazania historycznej i kulturowej specyfiki Europy Środkowo-Wschodniej, rozumianej jako obszar rozciągający się pomiędzy Bałtykiem, Adriatykiem a Morzem Czarnym. Instytut była organizatorem wielu międzynarodowych konferencji, prowadził działalność wydawniczą, która dokumentowała również naukowe życie placówki. Głównym inicjatorem jej powstania był Jerzy Kłoczowski sprawujący w latach 2002–2013 funkcję dyrektora Instytutu.