Mateusz Cygański (1535–1611) – przyrodnik, autor pierwszego dzieła o ptakach w języku polskim pt. "Myślistwo ptasze, w którym się opisuje sposób dostawania wszelakiego ptaka", wydrukowanego w Krakowie w 1584 roku, zapomnianego i odkrytego w 1836.
Życiorys Szlachcic herbu Prus I. Z jego dzieł wynika, że był namiętnym myśliwym, który większość swojego życia spędził na Mazowszu. Tworząc dzieło mieszkał we wsi Cygany, której dokładna lokalizacja nie została potwierdzona. Najbardziej prawdopodobna hipoteza wskazuje na Cygany położone na terenie Prus. Żył za panowania Stefana Batorego. Zwiedzał rozmaite okolice Polski.
Twórczość Myślistwo ptasze, jeden z najstarszych zabytków języka polskiego, nie jest typowym dziełem ornitologicznym w dzisiejszym znaczeniu, ale traktuje o różnych sposobach polowania na ptaki i z ptakami. Jest to też pierwszy traktat w języku polskim o sokolnictwie. W wiekach średnich łowiectwo i zoologia, a także ornitologia i sokolnictwo, nie były jeszcze odrębne i normą były traktaty łączące wiedzę zoologiczną z łowiecką.