thumb|250px|Typowa XV-wieczna hufnica (zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie)
Hufnica (czes. houfnice) – niewielkie, lekkie działo polowe o krótkiej lufie, używane w XV-XVI wieku do wsparcia bezpośredniego.
Jego wynalezienie przypisuje się czeskim husytom, którzy lekką artylerię szeroko i skutecznie stosowali w swym szyku taborowym. Nazwa łączy się z przeznaczeniem działa używanego przede wszystkim do ostrzeliwania zgrupowań, oddziałów (tj. hufców – czes. houf) nieprzyjacielskiej jazdy i piechotyWysuwane jako prawdopodobne wyjaśnienie tej nazwy, wynikające jakoby z faktu, że działo takie z reguły przypadało na jeden hufiec (oddział) – wydaje się mało przekonujące i nie znajduje konkretnego poparcia w źródłach.. Lżejsze hufnice zwano harcownicami – przeznaczone były one dla straży przedniej i do wstępnej wymiany ognia przed bitwą; cięższe hufnice właściwe służyły w trakcie walki do obrony zamkniętego taboruEncyklopedia wojskowa (red. O. Laskowski), dz. cyt. w bibliografii..