członkiem przybranym Akademii Umiejętności w Krakowie i stałym współpracownikiem redakcji Słownika GeograficznegoKurier Warszawski nr 358 z 28 grudnia 1912, s. 2Rocznik Zarządu Akademii Umiejętności, Kraków 1892, s. 52Stanisław Czarnecki, Dawny i nowy Słownik geograficzny Ziem Polskich, Warszawa 1934, s. 20.
Półtora roku po ślubie spotkała Zapałowicza największa tragedia życiowa. W Krakowie 15 maja 1892 r. zmarła w połogu jego 24-letnia żona JózefaCzas nr 113 z 17 maja 1892 r., s. 3. Hugo Zapałowicz nowonarodzonego syna o imieniu Józef oddał pod opiekę swej matce Marii, która po śmierci pierwszego męża wyszła w 1902 r. ponownie za mąż za barona Daniela Salis-Soglio.
Działalność w Polsce Po przejściu na wojskową emeryturę Zapałowicz zamieszkał w 1905 r. w Zawoi. Aby przeciwstawić się naporowi niemieckich turystów w rejonie Babiej Góry, 14 maja 1905 r. założył Oddział Babiogórski polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego z siedzibą w Makowie Podhalańskim (wkrótce przeniesiony do Żywca). W 1906 r., 20 maja, został wybrany na prezesa tego Oddziału. W tym czasie wystarał się o budowę drogi z Makowa do Zawoi. W lipcu 1906 r. wyznakował kolorem czerwonym pierwszy polski szlak turystyczny w tej części Beskidów, z Suchej Beskidzkiej do Zawoi, a następnie kilka dalszych szlaków w rejonie Babiej Góry.