Czapla purpurowa (Ardea purpurea) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych (Ardeidae), zamieszkujący Eurazję i Afrykę. Nie jest zagrożony.
Podgatunki i zasięg występowania Czapla purpurowa zamieszkuje w zależności od podgatunku: Ardea purpurea purpurea Linnaeus, 1766 – Europa zachodnia i południowa aż do Azji Środkowej, Bliski Wschód, północny skraj Afryki oraz Afryka Subsaharyjska. Północna część populacji wędrowna, zimuje głównie w Afryce Subsaharyjskiej. W Polsce gnieździła się skrajnie nielicznie (1–3 pary, czasami więcej) i nieregularnie, przede wszystkim w dolinie Baryczy (Stawy Milickie), a także w dolinie górnej Wisły (stawy w Spytkowicach, Zbiornik Goczałkowicki); pojedyncze pary stwierdzano też na kilku innych stanowiskach w południowej i środkowej części kraju. Ostatni pewny lęg odnotowano w 2009 roku na stawach Przeręb (woj. małopolskie). Polskie stanowiska leżały na północnych skrajach areału lęgowego czapli purpurowej. Ardea purpurea madagascariensis Oort, 1910 – Madagaskar. Ardea purpurea manilensis Meyen, 1834 – Azja południowa, wschodnia i południowo-wschodnia aż po Tajwan, Filipiny i Indonezję. Ardea purpurea bournei Naurois, 1966 – Wyspy Zielonego Przylądka.