thumb|Pretorianie na płaskorzeźbie z ok. 51-52 r. n.e. Pretorianie (łac. praetoriani, Praetoriae Cohortes) – kohorty pretoriańskie, przyboczna straż cesarzy starożytnego Rzymu. Nazwa oddziałów pochodzi od słowa praetorium, oznaczającego schronienie dowódcy w obozie.
Charakterystyka thumb|Mapa Rzymu. Siedziba pretorianów (castra praetoria) zlokalizowana na północnym wschodzie miasta Pretorianie byli gwardią, którą dowodził prefekt (później dwóch, a nawet trzech). Początkowy stan osobowy wynosił 9000 żołnierzy podzielonych na dziewięć oddziałów – kohort (cohortes praetoriae). Jedna kohorta pretorska składała się z 480 pieszych i 120 jezdnych.
Pretorianie stacjonowali w północno-wschodniej części Rzymu, w silnie ufortyfikowanym castra praetoria.
Z założenia była to formacja elitarna, na szczycie hierarchii wojskowej, a służba w nich była zaszczytem, zarezerwowanym głównie dla mieszkańców samego Rzymu. Stworzono szereg zachęt: warunek przynależności: pretorianem mógł zostać tylko mieszkaniec Italii, pierwszeństwo miał mieszkaniec samego Rzymu.