Autor powinien uwzględnić także wątek alienacji jednostki, eliminacji przeszłości ze świadomości społecznej przez organy rządzące, gloryfikacji totalitaryzmu i zdegradowanie ludzkiego zachowania do wyuczonych odruchów Pawłowa.
Istotnym czynnikiem leżącym u podwalin powstania dystopii jest kryzys wiary w postulaty filozofów oświeceniowych, jakoby intensywny rozwój zdobyczy techniki i nauki w krajach zachodnich XIX wieku nierozerwalnie szedł w parze z moralnym doskonaleniem się ludzi. Wraz z zaistnieniem faszyzmu, komunizmu i innych totalitaryzmów w Europie XX wieku ówcześni pisarze i myśliciele odrzucili ten optymistyczny koncept na rzecz krytycznego i sceptycznego podejścia w ocenie otaczającej ich rzeczywistości, czego wyraz można znaleźć w ponurych wizjach Karla Marxa, Friedricha Nietzschego, Sigmunda Freuda czy Charlesa Darwina.
Obecnie dystopię często wiąże się z postapokaliptycznymi obrazami, takimi jak dewastacja natury, destrukcyjny wpływ zmian klimatycznych na środowisko i ludzkie życie oraz pandemie.