Proterogyrinus – karboński (żył około 323-290 milionów lat temu) płaz, będący jednym z najwcześniejszych przedstawicieli podrzędu Embolomeri. Jego nazwa znaczy pierwotny wędrowiec.
Tryb życia Proterogyrinus był zwierzęciem drapieżnym. Zamieszkiwał podmokłe lasy. Jego budowa wskazuje, że mógł żyć i polować zarówno w wodzie, jak i zapuszczać się, w przeciwieństwie do innych płazów, głęboko na ląd.
Budowa Mierzył około 1-2 metrów długości, co czyniło go jednym z największych drapieżników swoich czasów. Jego szyja, jak i tułów były względnie krótkie. Kręgosłup składał się z 32 kręgów przedkrzyżowych. Ich budowa jest nieznacznie różna od kręgów innych przedstawicieli grupy Reptiliomorpha, do której Proterogyrinus należał. Jednocześnie krąg szczytowy nosi wyraźne podobieństwo do tej grupy. Zwierzę posiadało mocne szczęki, wyposażone w ostre zęby. Mogło dzięki nim chwytać zwierzynę znacznych rozmiarów. Wgłębienia w czaszce wskazują, że być może mieściła się w nich błona bębenkowa. Budowa kości ramieniowej była względnie prosta. Kończyny były dobrze wykształcone, ale zasięg ich ruchów: dość ograniczony. Spłaszczony ogon służył do poruszania się w wodzie.