Patria potestas (łac. „władza ojcowska”) – w prawie rzymskim władza przysługująca ojcu (pater familias), będącemu obywatelem rzymskim i osobą sui iuris, nad jego dziećmi i dalszymi zstępnymi. Prawo to zostało zlikwidowane po śmierci ostatniego cesarza rzymskiego.
Powstanie władzy ojcowskiej Władza ojcowska powstawała nad dziećmi zrodzonymi w ważnym rzymskim małżeństwie (iustum matrimonium; iustae nuptiae), co również odnosi się do wnuków (prawnuków, itd.) urodzonych w ważnych małżeństwach mężczyzn nadal podlegających władzy ojcowskiej (będących osobami alieni iuris). Poza tym mogła ona powstać poprzez przysposobienie, arrogację lub uznanie dziecka (legitymację).
W myśl zasady mater semper certa est (matka jest zawsze pewna) istniała możliwość dowodzenia pochodzenia dziecka od określonej kobiety. Wobec braku naukowych sposobów ustalenia ojcostwa, było ono domniemywane. Przyjmowano mianowicie, w myśl zasady pater [is] est, quem nuptiae demonstrant (ojcem jest ten na kogo wskazuje małżeństwo), że dziecko pochodzi od męża matki.
Dzieckiem zrodzonym w małżeństwie było takie, które urodziło się nie wcześniej niż w 182 dniu po zawarciu małżeństwa, ale nie później niż w 300 dniu po jego rozwiązaniu. Terminy te przyjęto pod wpływem greckiej nauki medycznej, wedle której ciąża mogła trwać od 182 do 300 dni.