François Achille Bazaine (ur. 13 lutego 1811 w Wersalu, zm. 23 września 1888 w Madrycie) – francuski generał, od 1864 marszałek Francji.
Zarys biografii W 1831 roku nie dostał się do École polytechnique i zaciągnął się do wojska jako szeregowiec. Od 1832 służył w Legii Cudzoziemskiej w Algierii, gdzie w 1850 mianowano go dowódcą pułku. W latach 1853−1856 uczestnik wojny krymskiej, a także wojny włosko-francusko-austriackiej w 1859. W okresie 1863−1867 dowodził ekspedycją w Meksyku. Zdobył Pueblę i miasto Meksyk. Po powrocie objął dowództwo 3 Korpusu w Nancy i ostrzegał, że armia nie jest gotowa do wojny z Prusami.
Podczas wojny francusko-pruskiej okazał się nieudolnym dowódcą. Poniósł klęskę w bitwie pod Gravelotte, po której wycofał się do twierdzy Metz, którą poddał 27 października 1870. Za błędy w dowodzeniu postawiony przed sądem, który w 1873 skazał go na śmierć i degradację. Najwyższy wymiar kary zamieniono na 20 lat pozbawienia wolności. Rok później uciekł z więzienia Fort Royal na wyspie Île Sainte-Marguerite i ukrył się w Hiszpanii, gdzie zmarłOxford. Ilustrowana encyklopedia uniwersalna. Historia świata od 1800 roku do współczesności, red. H. Judge, Warszawa 1998, s. 35..
Przypisy