Podobną do tych ostatnich genezę rozwoju miała, podporządkowana początkowo Wenecji – Republika Raguzy.
Święte Cesarstwo Rzymskie
W Świętym Cesarstwie Rzymskim dużą niezależność na przestrzeni jego istnienia wypracowały miasta cesarskie. Stały się z czasem oddzielnymi podmiotami Rzeszy podległymi formalnie jedynie cesarzowi, faktycznie jednak posiadały dużą niezależność. Na bazie wolnych miast cesarskich powstał Związek Hanzeatycki grupujący bardziej lub mniej niezależne miasta Europy Północnej. Mediatyzacja doprowadziła do likwidacji ostatnich wolnych miast cesarskich, najdłużej swój charakter zachowały: Augsburg – do 1805 r. Frankfurt nad Menem – do 1866 r. Lubeka – do 1937 r. Brema – w zmienionym charakterze funkcjonuje do dziś Hamburg – w zmienionym charakterze funkcjonuje do dziś
Nowożytność W epoce nowożytnej miasta-państwa powstawały zazwyczaj jako wynik negocjacji pokojowych lub innych porozumień. Tworzone były na obszarach spornych lub o tymczasowym charakterze.