Książęta opolsko-raciborscy – władcy księstwa opolsko-raciborskiego oraz księstwa bytomskiego.
Księstwo opolsko-raciborskie 1163–1211 – Mieszko I Plątonogi (stryj, syn Władysława II Wygnańca, od 1163 współrządca Śląska, od * 1173 książę raciborski, od 1177 w Bytomiu i Oświęcimiu, od 1202 w Opolu, od 1210 książę krakowski)
1211–1229/30 – Kazimierz I (syn)
1229/30–1246 – Mieszko II Otyły (syn, 1229/30-1239 okres regencji, od 1239 samodzielne rządy)
1229/30–1238 – Henryk I Brodaty (bratanek Mieszka I, regent) 1229/30–1239 – Wiola Bułgarka (żona Kazimierza I, regentka), 1246-1251 księżna cieszyńska 1238–1239 – Henryk II Pobożny (syn, regent)
1239–1281/2 – Władysław (syn Kazimierza I, 1239-1244 książę kaliski (opieka Henryka II Pobożnego do 1241), do 1249 w Rudzie Wielkopolskiej (1244–1246 samodzielny książę rudzki), od 1239 formalny współrządca opolsko-raciborski, od 1246 samodzielny książę opolsko-raciborski)