thumb|left|Królestwo Polskie i ziemie zabrane przed wybuchem powstania na tle granic przedrozbiorowych. thumb|left|Wielki książę Konstanty Pawłowicz Romanow, wbrew Konstytucji faktyczny namiestnik Królestwa i wódz naczelny Wojska Polskiego do 1830 roku|183x183px thumb|left|Senator Nikołaj Nowosilcow, komisarz carski przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego, twórca tajnej policji i główny rusyfikator ziem polskich.|183x183px thumb|Major Walerian Łukasiński, więziony za spiskową działalność niepodległościową, symbol represji rosyjskich przed wybuchem powstania|157x157px Główną przyczyną wybuchu powstania listopadowego było nieprzestrzeganie przez władców Imperium Rosyjskiego postanowień konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 roku. Aleksander I w 1819 roku zniósł wolność prasy i wprowadził cenzurę prewencyjną. W roku 1821 zawieszono wolność zgromadzeń i zakazano działalności masonerii. W październiku 1824 roku skazano Waleriana Łukasińskiego, przywódcę Wolnomularstwa Narodowego. W roku 1823 Rosjanie rozbili sieć tajnych stowarzyszeń w prowincjach zabranych. Nikołaj Nowosilcow rozpoczął prześladowanie członków towarzystw filomatów i filaretów. W 1825 roku cesarz zlikwidował jawność obrad sejmowych.