280px|thumb|Przenikliwość promieniowania jądrowego 280px|thumb|Skład promieniowania tła według UNSCEAR Promieniowanie jonizujące – wszystkie rodzaje promieniowania, które wywołują jonizację ośrodka materialnego, tj. oderwanie przynajmniej jednego elektronu od atomu lub cząsteczki albo wybicie go ze struktury krystalicznej. Za promieniowanie elektromagnetyczne jonizujące uznaje się promieniowanie, którego fotony mają energię większą od energii fotonów światła widzialnego.
Typowo do jądrowego promieniowania jonizującego zalicza się: promieniowanie alfa (α), czyli jądra helu; ładunek elektryczny +2e; promieniowanie beta (β–, β+), czyli elektrony i antyelektrony; ładunek elektryczny, odpowiednio, -e, +e; promieniowanie gamma, czyli wysokoenergetyczne fotony.
Substancje emitujące promieniowanie jonizujące nazywamy promieniotwórczymi.
Absorpcja Pochłanianie (absorpcja) promieniowania jonizującego zachodzi na skutek jego oddziaływania z materią. Wywołana jest wieloma różnymi zjawiskami, zależnie od rodzaju promieniowania. Dla promieniowania alfa i beta, to przede wszystkim wzbudzanie i jonizacja atomów.