Większe prędkości wymagają też stosowania kół tocznych dla lepszego prowadzenia parowozu w torze. W przypadku lokomotyw towarowych znaczenie miała duża siła pociągowa, co prowadziło do zwiększania liczby kół napędowych, mających mniejszą średnicę. Część lokomotyw parowych była wyspecjalizowana do tak określonych zadań, a część miała bardziej uniwersalne charakterystyki, dopuszczające stosowanie do różnych rodzajów pociągówNa przykład polski tendrzak towarowy TKt48 przeznaczony był do obsługi lekkich pociągów towarowych i osobowych w ruchu podmiejskim ().. Szczególną odmianą parowozów pasażerskich są pospieszne, optymalizowane do utrzymywania wysokich prędkości i posiadające koła o największych średnicach. Odmianą lokomotyw towarowych są z kolei lokomotywy przemysłowe, służące do przetaczania składów na niewielkie odległości – najczęściej tendrzaki, zabierające mniejszy zapas paliwa i wody i przystosowane do jazdy w obu kierunkach oraz pokonywania ciaśniejszych łuków. Analogiczne maszyny mogły być używane też jako manewrowe na stacjach. Specyficzną grupę stanowią lokomotywy parowe wąskotorowe, w zasadzie nie dzielone na osobowe i towarowe z uwagi na małe koła i niskie rozwijane prędkościNie dotyczy to dalekobieżnych kolei wąskotorowych, budowanych według standardów zbliżonych do kolei normalnotorowej (np.