Historia Kędzierzyna-Koźla – dzieje miasta, które są złożonym tematem, gdyż obejmują historię zespołu miejskiego Kędzierzyna-Koźla, który powstał w 1975 z połączenia czterech osobnych organizmów administracyjnych: Kędzierzyna, Koźla, Sławięcic i Kłodnicy.
Średniowiecze thumb|Podzielone na spadkobierców Wygnańca Księstwo Śląskiethumb|Monarchia Henryków Śląskich (1201-1241) thumb|Księstwo bytomskie pod panowaniem Kazimierza w latach 1303-1312 (niebieski kolor) Tereny górnej Odry zostały zasiedlone około VIII-IX wieku przez plemiona Opolan (Opolini) i Golęszyc (Golensizi).
Nazwa Koźle pojawiła się po raz pierwszy w Kronice Galla Anonima (spisana w latach 1112-1116). Koźle było wówczas ufortyfikowanym obronnym grodem. Gród był położony w ważnym strategicznie miejscu, na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Opawy do Opola i Wrocławia oraz z Pragi do Bytomia i Krakowa.
Rywalizacja Polski i Czech Okres wczesnego średniowiecza był czasem rywalizacji Polski i Czech o dzielnicę śląską. W 1106 doszło do spalenia Koźla, co Bolesław III Krzywousty uznał za część wojny z Czechami i pośpiesznie odbudował zniszczony gród. W 1108 doszło do bitwy z wojskami morawskimi w pobliżu Koźla, po której zajęto pobliski gród Racibórz.