thumb|266px|Biskup Stanisław Szczepanowski rzucający klątwę na króla Bolesława Śmiałego, obraz Juliusza Knoora z ok. 1840 roku Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.
Ekskomunika a anatema
Termin anatema pochodzi od greckiego słowa ανάθεμα (greka klasyczna: ανάθημα), odpowiadającego hebrajskiemu cherem, czyli „klątwa”.
Podejście biblijne W Starym Testamencie cherem może oznaczać: poświęcenie Bogu łupów zdobytych w świętej wojnie (Joz 6-7) poświęcenie Bogu jakiejkolwiek rzeczy jako wotum, bez możliwości wykupienia lub zastąpienia jej czymś innym (Kpł 27,28-29) karę wymierzaną w przypadku bałwochwalstwa (Pwt 13,13-19).
W Nowym Testamencie podejmowane i rozwijane jest trzecie znaczenie anatemy: w stosunku do fałszowania prawd wiary (1 Kor 16,22; Ga 1,8n) w sprawie braci, którzy są w błędzie, może być stosowana dopiero jako ostateczność, po nieudanych próbach wyprowadzenia ich z błędu (Mt 18,15n; 1 Kor 5; 2 Kor 2,6-11) anatema uważana jest zawsze jako sankcja czasowa, której zadaniem jest przywrócenie błądzącego do jedności ze wspólnotą Kościoła (1 Kor 5,5;