Wątek ten rozwija się przez cały utwór, aż doprowadza do zaręczyn Tadeusza i Zosi.

Bohaterowie Bohaterem poematu jest głównie szlachta polska. Między innymi: Jacek Soplica (ksiądz Robak) – ojciec Tadeusza Soplicy, zabójca Stolnika, przybiera tożsamość mnicha i planuje powstanie przeciw Moskalom, Tadeusz Soplica – tytułowy bohater epopei, dwudziestoletni chłopak, syn Jacka Soplicy, wstępuje do wojska polskiego, Zosia – córka Ewy Horeszkówny, zakochana w Tadeuszu Soplicy, Sędzia Soplica – gospodarz Soplicowa, brat Jacka, zagorzały patriota, Telimena – elegancka opiekunka Zosi, była mieszkanka Petersburga, Hrabia – adwersarz sędziego w sporze o zamek po Horeszkach, daleki krewny tego rodu. Sędzia kwestionuje jego prawa do zamku, mówiąc „On Horeszkom dziesiąta woda na kisielu” (księga VI, wers 169). Jego dokładne związki z tym rodem omawia Gerwazy na początku swej opowieści o historii zamku. Jego słowa:

W Panu krew Horeszków płynie, Jesteś krewnym Stolnika po matce Łowczynie, Która się rodzi z drugiej córki Kasztelana, Który był, jak wiadomo, wujem mego Pana.

(księga II, wersy 258–261) uzupełnione o wiadomości z przedśmiertnej spowiedzi Jacka Soplicy dają podstawy do nakreślenia takiego oto drzewa genealogicznego: