Jeden z oryginalnych aspektów koncepcji noosfery dotyczy ewolucji. Henri Bergson w swojej L'évolution créatrice (1907) był jednym z pierwszych, którzy zaproponowali, że ewolucja jest „twórcza” i niekoniecznie można ją wytłumaczyć wyłącznie darwinowskim doborem naturalnym. L'évolution créatrice zostaje podtrzymana, zdaniem Bergsona, przez stałą witalizm, który animuje życie oraz zasadniczo łączy umysł i ciało; jest to idea przeciwstawiająca się dualizmowi Kartezjusza. W 1923 roku C. Lloyd Morgan posunął się jeszcze dalej w tej teorii, opisując „wyłaniającą się ewolucję”, która mogłaby wyjaśnić rosnącą złożoność (w tym ewolucję umysłu). Morgan odkrył, że wiele z najciekawszych zmian w organizmach żywych ma w dużej mierze charakter nieciągły w stosunku do wcześniejszej ewolucji. Dlatego te żywe istoty niekoniecznie ewoluowały w wyniku stopniowego procesu doboru naturalnego. Twierdził raczej, że proces doświadczeń ewolucyjnych charakteryzuje się skokami złożoności (takimi jak pojawienie się autorefleksyjnego wszechświata, czyli noosfery) i osiąga swego rodzaju jakościowy punktualizm.