XX-lecie międzywojenne Po powrocie w rodzinne strony priorytetem stała się plebiscytowa walka o polskość Śląska. Jan Gomoła stanął na czele Komitetu Wyborczego w Grodzisku. W mieście tym 20 marca 1921 wygrała opcja polska zdecydowaną przewagą: 288 głosów za Polską, 120 za Niemcami. Wygraną Polaków zakończył się również plebiscyt w całym powiecie strzeleckim. Mimo to, wobec podejrzenia o proniemiecką decyzję Międzysojuszniczej Komisji decyzją Korfantego rozpoczęło się III powstanie śląskie. Jeszcze przed wybuchem powstania Jan Gomoła został komendantem POW w Grodzisku. Stanął na czele straży obywatelskiej broniącej wsi. Po powstaniu uciekł wraz z synami do Polski w obawie przed zemstą niemieckich bojówek pustoszących tereny, na których w czasie powstania i plebiscytu ponieśli klęskę. Po ustaleniu nowych granic, mimo propozycji zamiany majątków od jednego Niemca z Lublińca zdecydował się pozostać w Grodzisku i dalej angażować się w rodzimych stronach do momentu powrotu tych ziem do Polski. Po zawierusze plebiscytowej w związku z wysoką migracją i prześladowaniami polskie organizacje na terenach przyznanych po 1921 Niemcom były w rozsypce. Ostateczna próba konsolidacji tamtejszej mniejszości polskiej nastąpiła w 1923, kiedy to 18 lutego utworzono Związek Polaków w Niemczech.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Jan Gomoła (1875–1967) · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.