Dlatego centralizm demokratyczny jest nie do pogodzenia z anarchizmem, negującym konieczność scentralizowanego kierowania państwem ani z centralnym , odsuwającym masy ludowe od kierowania państwem, dławiącym inicjatywę lokalną.
Centralizm demokratyczny w strukturze partii Interesy, które wyraża partia komunistyczna, nie są zwykłą sumą prywatnych interesów poszczególnych robotników lub ich grup. Zjednoczyć wszystkie siły, kierować je do jednego celu, łączyć rozproszone działania jednostek i grup robotników może tylko scentralizowane kierownictwo.
Centralizm demokratyczny oznaczał: wybieralność wszystkich kierowniczych organów partii od dołu do góry; okresową sprawozdawczość partyjnych władz wobec organizacji partyjnych oraz wobec nadrzędnych instancji; ścisłą dyscyplinę partyjną i podporządkowanie się mniejszości większości; bezwzględnie obowiązujący charakter uchwał wyższych władz partyjnych dla władz niższych.
obowiązujące w KPZR zasady:
decyzje władz wyższych są bezwzględnie obowiązujące dla wszystkich władz niższych i dla członków, wszystkie uchwały zapadają wprawdzie kolektywnie w gremiach wybieralnych, jednakże pomiędzy zebraniami owych gremiów małe grupy przywódcze (wybrane ścisłe władze) rządzą absolutnie.