thumb|220px|Codex Cumanicus thumb|220px|Codex Cumanicus
Codex Cumanicus – średniowieczny manuskrypt z początku XIV wieku składający się z dwóch samodzielnych części: podręcznika języka Kumanów (Połowców) – języka kumańskiego oraz zbioru tekstów religijnych i świeckich (m.in. zagadek) w tym językuJęzyk kumański należał do języków kipczackich z rodziny języków tureckich, obejmujących również język kipczacki. Zarówno język kumański, jak i język kipczacki to obecnie języki martwe. Język kumański był w użyciu do XVII wieku na terenach węgierskiej Kumanii zamieszkiwanych przez Kumanów zachodnich.
Kodeks znajduje się obecnie w Bibliotece św. Marka w Wenecji (Cod. Mar. Lat. DXLIX).
Pochodzenie i treść Najstarsze części kodeksu datowane są na koniec XIII w. Pierwszą kopię kodeksu sporządzono ok. 1303 r. w klasztorze św. Jana koło Saray w Turcji. Kopia zachowana w Wenecji datowana jest na lata 1330–1340.
Historycy wyróżniają w kodeksie dwie samodzielne części: