Torbiel skrzelopochodna (torbiel boczna szyi, torbiel branchiogenna), łac. cystis branchiogenes, ang. branchial cleft cyst) – wada rozwojowa powstająca na skutek nieprawidłowego zamykania się kieszonek skrzelowych podczas embriogenezy.
Etiologia Torbiel skrzelopochodna wywodzi się z pozostałości łuków skrzelowych. U 6-tygodniowego ludzkiego zarodka obecnych jest pięć par kieszonek skrzelowych, z których następnie rozwijają się narządy głowy, szyi i klatki piersiowej. Wywodzące się z ich pozostałości torbiele leżą na przednio-bocznej powierzchni szyi (torbiel boczna szyi – cystis colli lateralis) lub w śliniance przyusznej. Dokładna lokalizacja torbieli zależy od kieszonki skrzelowej, z której dana torbiel się wywodzi. Torbiele wywodzące się z I kieszonki znajdują się w okolicy przedusznej lub poza tylną połową żuchwy; mogą mieć połączenie z przewodem słuchowym zewnętrznym. Torbiele z II kieszonki występują na przednim brzegu i w połowie długości mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i niekiedy łączą się drożnym przewodem z gardłem. Torbiele z III i IV kieszonki znajdują się nad mostkiem lub obojczykiem.