W 1785 r. Katarzyna II wydała ukaz, znoszący w Noworosji pańszczyznę, co miało sprzyjać osiedlaniu się na tym terenie wolnych chłopów oraz żołnierzy, którzy zakończyli służbę. Znaczna część ziem noworosyjskich została nadana lojalnej wobec Rosji kozackiej starszyźnie zaporoskiej i rosyjskiemu dworiaństwu (m.in. faworytom Katarzyny – ostatniemu hetmanowi wojska zaporoskiego Cyrylowi Razumowskiemu i Grigorijowi Potiomkinowi, Aleksandrowi Prozorowskiemu i Aleksandrowi Wiaziemskiemu)Leszek Podhorodecki: Sicz Zaporoska. (Warszawa: Wyd. Książka i Wiedza, 1978).. Rozpoczęło się intensywne osadnictwo chłopów ukraińskich z terytorium Ukrainy Prawobrzeżnej, którzy zdominowali wieś. W miastach do początku XX w. dominowała ludność rosyjska.
II gubernia noworosyjska (1796–1802) W trakcie panowania cara Pawła I gubernia noworosyjska została ponownie utworzona w 1796 r. na ziemiach byłych namiestnictw jekaterynosławskiego i wozniesieńskiego oraz obwodu taurydzkiego. W jej skład wchodziło w sumie 19 ujezdów. W 1802 r. gubernia noworosyjska została podzielona na gubernie jekaterynosławską, chersońską (1802-1803 – mikołajowską) i taurydzką.