W wiekach średnich było ważnym punktem osadniczym Pierwszego i Drugiego Cesarstwa Bułgarskiego. 26 czerwca 1877 bitwa w tym miejscu rozpoczęła ofensywę wojsk rosyjskich walczących z Turkami. Obecnie miejsce to nazywane jest Pametnicite (z bułgarskiego: pomniki) ze względu na znajdujące się tam pochówki żołnierzy poległych w tej bitwie.
Historia badań oraz polska misja archeologiczna w Novae Wykopaliska w Novae korzeniami sięgają XVIII wieku. W roku 1744, Luigi Ferdinando Marsigli, podróżnik, inżynier wojskowy i ojciec hydrografii, wydał swoją pracę, w której opisał Merlan, czyli Novae, umieszczając na mapie dodatkową informację: Anti(quitates) Roman(ae) („starożytności rzymskie”). Kolejny punkt zwrotny nastąpił w roku, 1878 kiedy, czescy naukowcy, Karel Škorpil, Konstantin Jireček oraz Václav Dobruský, rozpoczęli publikacje swoich studiów nad antyczną przeszłością ziem bułgarskich. Od początku XX wieku istotnie wzrosła liczba publikacji na temat Novae, głównie znajdowanych tu inskrypcji. Ich autorami byli m.in. Ernst Kalinka, Gavril Kacarov, Bogdan Filov oraz Dimitǎr Dimitrov. W roku 1894 Karel Škorpil oblikował pierwsze ważne informacje na temat ruin Novae, a dziewięć lat później pierwszy plan stanowiska.