thumb|Protazy, ostatni na Litwie Woźny Trybunału: Odmyka klamkę – pusto jak w zaklętym gmachu;Dobywa pozew, czyta głośno oświadczenie.(Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, księga VI: Zaścianek) thumb|Woźny w teatrze, koniec XIX wieku Woźny () – pracownik sądowy (w Polsce; na Litwie i Ukrainie do końca XIX w.).
Gdy upoważnienia woźnego rozciągały się na teren całego województwa, wówczas był on nazywany potocznie generałem (od ).
Nazwa ta używana była też w szkolnictwie, gdzie funkcjonowało równolegle określenie pedel (, ), oraz w odniesieniu do pracowników teatralnych średniego szczebla odpowiedzialnych za aspekty techniczne funkcjonowania danej placówki.
Zadaniem woźnego sądowego było: rozwożenie i dostarczanie do wskazanej osoby korespondencji sądowej, np. pozwów, a w okresie I Rzeczypospolitej również ogłaszanie wyroków sądowych i intromisji.
Woźny w szkołach i na wyższych uczelniach dbał o przestrzeganie i zachowanie porządku gospodarczego i organizacyjnego na ich terenie.
Historia urzędu woźnego Z określeniem woźny, w znaczeniu urzędnika ziemskiego, odpowiedzialnego za ogłaszanie dekretów sądowych i wręczanie pozwów, spotykamy się już w dokumentach z XIII wieku.