Oblężenie Chartumu – jedyne na tak wielką skalę oblężenie miasta w Afryce w czasach nowożytnych przed II wojną światowąPatrz w: bitwa o Tobruk.. Jej skutkiem było zdobycie – po ponad dziewięciu miesiącach szturmów – obiektu ataku i wymordowanie większości obrońców i mieszkańców. Konsekwencją było umocnienie panowania mahdystów w Sudanie na następne 14 lat.
Przygotowania Od roku 1881 siły skupione wokół nazywającego samego siebie mahdim (mesjaszem) przywódcy religijnego Mohammeda Ahmeda podbijały coraz rozleglejsze obszary Sudanu, pokonując w kilku bitwach (np. pod El-Obeid) słabe i źle dowodzone wojska egipskie.
W roku 1883, rząd brytyjski Williama Gladstone’a zdecydował się wysłać do Sudanu generała Charlesa Gordona z zadaniem ewakuacji ostatnich garnizonów egipskich. Gordon po przybyciu do Chartumu stwierdził, że nie można zostawić miasta i jego mieszkańców na pastwę mahdystów i postanowił przygotować je do obrony licząc na szybką i skuteczną odsiecz wojsk brytyjskich.