Akantameboza – rzadka choroba pasożytnicza, przebiegająca zwykle pod postacią zapalenia płuc lub przewlekłego ziarniniakowego zapalenia mózgu (GAE, encephalitis amoebica granulomatosa), wywoływana przez pierwotniaka Acanthamoeba castellaniii.
Etiologia Pierwotniak Acanthamoeba castellanii występuje kosmopolitycznie w wodach słodkich, wilgotnych glebach i powietrzu. Do zakażenia dochodzi przez jamę nosowo-gardłową. Pierwotniaki dostają się przez ciągłość do płuc, przez kość sitową do mózgu, a także wraz z krwią do narządów odległych. Możliwymi wrotami zakażenia jest również uszkodzona skóra i rogówka.
Objawy Pełzaka zdarzało się wyhodować przyżyciowo z materiału pobranego w przebiegu zapaleń nosa, gardła, uszu i rogówki. Może powodować także wystąpienie zapalenia płuc i zmian skórnych.
Acanthamoeba castellanii wywołuje, często śmiertelne, zapalenie mózgu przebiegające z gorączką, silnym bólem głowy i szyi, drgawkami. Mogą wystąpić zaburzenia powonienia i smaku oraz halucynacje.