Kończący się z wkroczeniem Armii Czerwonej na początku września 1944 okres okupacji niemieckiej pozostawił miasto zniszczone w 60%, zginęło ok. 11,5 tys. mieszkańców, głównie Żydów.
Po 1945 r. Okres powojenny to odbudowa zniszczonego miasta, budowa zakładów przemysłowych (ZURAD, BUMAR, Zakład Mleczarski Ostrowia, Fabryka Mebli itp.).
Lata 90. to okres dynamicznych przemian i gospodarczego rozwoju. thumb|upright|Pomnik w Izraelu poświęcony pamięci ostrowskich Żydów
Żydzi w Ostrowi Mazowieckiej
Geneza nazwy miasta Ostrów Mazowiecka Etymolodzy spierają się, czemu miasto zawdzięcza swoją nazwę. Jedni uważają, że słowo ostrów lub ostrowa oznaczało bór, czyli 60 barci. Inni, że drabinkę przygotowaną z wierzchołka drzewa iglastego, po której bartnik dostawał się do barci na tzw. podkur, lub po prostu znamię (signum), którym bartnicy oznaczali swe barcie. Nazwa miasta w toku dziejów ulegała znaczącym zmianom. Zaczynając od wieku XV, kiedy to nazwa brzmiała Ostrowo, w akcie lokacyjnym Ostrowya 1434, poprzez Ostrowia, w wieku XIX miasto zwano Ostrów Mazowiecki, Ostrów Łomżyński lub Ostrów w ziemi łomżyńskiej. W okresie międzywojennym używano dwóch nazw, mianowicie: Ostrowia Mazowiecka i Ostrów Mazowiecki.