Oktawa (łac. octavus – ósmy) – przedział czasu w liturgii obejmujący ważną uroczystość i siedem dni po niej następujących.

Historia Najwcześniej w III w. powstała oktawa Zmartwychwstania Pańskiego, w czasie której odbywały się nabożeństwa i katechezy dla nowo ochrzczonych dorosłych. Po przyjęciu chrztu w Noc Paschalną konieczne było wtajemniczenie (tzw. mistagogia) w pełniejsze rozumienie tajemnicy zbawienia (co działo się w oktawie). Dni Oktawy Paschalnej są tak ważne w liturgii, że nie ustępują nawet przed uroczystościami. W istocie rzeczy bowiem to sama uroczystość wielkanocna trwa aż osiem dni. Można się tu dopatrywać podobieństwa do kilkudniowego obchodu Paschy żydowskiej: trwającej w Izraelu siedem dni (tyle też trwa obchód wielkanocny w niektórych tradycjach wschodnich, np. w tradycji bizantyjskiej), a w diasporze osiem. Liturgia wszystkich dni oktawy powinna być sprawowana szczególnie uroczyście. Początkowo chrztu udzielano tylko w Noc Paschalną, ale z czasem wielka liczba nawracających się doprowadziła do tego, że dniem chrztu stała się również noc przed Zesłaniem Ducha Świętego. Stąd musiała pojawić się kolejna oktawa jako czas mistagogii nowo ochrzczonych. Oktawa Zesłania Ducha Świętego została zniesiona (w posoborowym kalendarzu) dopiero w 1970 roku, w ramach odnowy liturgii po Soborze Watykańskim II.