thumb|Motyw nakrycia głowy, które czyni człowieka niewidzialnym, występuje m.in. w mitologii greckiej. Na zdjęciu: Perseusz z głową Meduzy, mający na głowie hełm Hadesa (rzeźba Benvenuta Celliniego z 1545–1554, Loggia dei Lanzi, Florencja) thumb|Alberyk wkłada magiczny hełm i znika; ilustracja Arthura Rackhama do Złota Renu Richarda Wagnera (1910) Czapka niewidka (rzadziej czapka-niewidka) – fikcyjne , po którego włożeniu człowiek staje się . Niekiedy czapka niewidka ma postać hełmu.
W folklorze i mitologii Czapka niewidka to jeden z motywów w sześciotomowym katalogu motywów folkloru opracowanym w latach 50. XX wieku przez amerykańskiego folklorystę . Należy do kategorii magic objects („magiczne przedmioty”, D800-D1699) i obejmuje motyw D1361.14: magic hat renders invisible [„magiczne nakrycie głowy czyni niewidzialnym”]; motyw D1361.15: magic cap renders invisible [„magiczna czapka czyni niewidzialnym”]; motyw D1067.2: magic cap [„magiczna czapka”], K1349.10, admission to woman’s room by means of cap of invisibility [„wejście do pokoju kobiety za pomocą czapki niewidki”].