unia wileńska), które oprócz przyrzeczeń pomocy wojskowej zawierało postanowienia dotyczące przyszłego połączenia obu państw pod wspólnym berłem, dając wpływ Litwinom na elekcję króla Polski, a Polakom na wybór wielkiego księcia. W 1500 r. wojska litewskie poniosły dotkliwą klęskę w bitwie nad Wiedroszą. Dodatkowo w tym czasie południowe ziemie Wielkiego Księstwa niszczone były najazdami Tatarów. W następnym roku umarł Jan Olbracht. Otworzyła się możliwość realizacji porozumienia wileńskiego.
Wydanie przywileju Na ponownym połączeniu państw zależało bardziej Litwinom i ich władcy, zagrożonym bezpośrednio utratą znacznej części terytorium. Pozycję Aleksandra pogarszała jeszcze niezgoda w domu Jagiellonów. Brat, król Czech i Węgier Władysław II Jagiellończyk, popierał początkowo kandydaturę najmłodszego brata, Zygmunta, a później sam zapragnął zostać również królem Polski. W tej sytuacji wybór Aleksandra 3 października 1501 r. przez sejm w Piotrkowie na króla Polski został okupiony znacznymi ustępstwami strony litewskiej. Litwini zgodzili się na zaproponowaną im unię (unia mielnicka) pogarszającą pozycję Wielkiego Księstwa w stosunku do porozumienia wileńskiego. Unia nie została w praktyce zrealizowana. Aleksander musiał się zgodzić na znaczne ograniczenie władzy królewskiej w Polsce i uprzywilejowanie senatu.