Na powszechne nastroje zagrożenia, bezsilności i dekadencką postawę wielu twórców wpłynęła sytuacja gospodarcza i polityczna, załamanie się systemu monarchii w wielu państwach europejskich – do głosu coraz częściej zaczęły dochodzić idee socjalistów. Przedstawiciele Młodej Polski obawiali się, że działania władców państw imperialistycznych mogą doprowadzić cywilizację na skraj zagłady. Wszystko to sprawiło, że młodopolscy artyści nie ufali – w przeciwieństwie do pokolenia swych ojców spod znaku pozytywizmu – staremu porządkowi świata.
mały|Jacek Malczewski, Śmierć, 1902 Główną inspirację przedstawiciele nowej epoki czerpali z filozofii Schopenhauera (patrz też: pesymizm), Nietzschego i Bergsona (patrz: witalizm, intuicjonizm) – myślicieli, głoszących m.in. powinność czy wręcz obowiązek powszechnego „przewartościowania wartości”. Często w utworach młodopolskich artystów zauważyć można również wpływy immoralizmu i odmienne niż klasyczne spojrzenie na estetykę. W latach 1900–1905 nastąpiły przemiany artystyczne i filozoficzne. Bunt modernistyczny i pesymizm zaczęły być wtórne. Leopold Staff ogłosił program poezji aktywnej i optymistycznej. Popularna stała się postać św. Franciszka z Asyżu.