Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk (MiIZ PAN) – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk znajdujący się przy ul. Twardej 51/55 w Warszawie.
Opis Geneza instytucji sięga Gabinetu Zoologicznego utworzonego w 1819 przy ówczesnym Królewskim Uniwersytecie Warszawskim i rozwijającego się do 1862 pod kierownictwem Feliksa Pawła Jarockiego. Następcą Jarockiego był Władysław Taczanowski, który po objęciu funkcji kierownika zmienił Gabinet w miejsce eksponowania zbiorów o charakterze edukacyjno-naukowym. W 1864 Taczanowski nawiązał kontakt z Konstantym i Aleksandrem Branickimi, którzy objęli Gabinet mecenatem, finansując powiększające kolekcję ekspedycje do Ameryki Południowej i Afryki. Taczanowski kierował Gabinetem do 1890, a po nim Nikołaj Nasonow (do 1906) i Jakow Szczełkanowcew (do 1915). Władysław Taczanowski współpracował z Branickimi przy powołaniu prywatnego Muzeum Zoologicznego (Muzeum hr. Branickich), które zostało otwarte dla publiczności przez Ksawerego Branickiego w 1887 Jego kierownikiem został Jan Sztolcman.
W 1919 z połączenia Muzeum hr. Branickich i Gabinetu powstał Dział Zoologiczny Narodowego Muzeum Przyrodniczego.