Wśród uwarunkowań współczesnych należy wymienić: koncentrację polskiej ludności na Grodzieńszczyźnie występowanie stereotypu Polak-katolik oraz przenikanie się polskości i białoruskości wśród części ludności katolickiej politykę rusyfikacyjną i presja ideologiczna władz Białorusi pod rządami Alaksandra Łukaszenki zwalczanie niezależnych organizacji polskich i rozwoju oświaty polskiej przez władze białoruskie
Polacy w Wielkim Księstwie Litewskim
Po przyjęciu chrześcijaństwa w 1387 roku nastąpił zwiększony napływ ludności polskiej na Litwę. Przybywali tam przedstawiciele polskiego duchowieństwa zakonnego i świeckiego, żołnierze, urzędnicy dworscy i mieszczanie. Wszystkie miasta białoruskie uzyskały prawo magdeburskie i uległy całkowitej polonizacji w XVII wieku. W XVII wieku nastąpiła też polonizacja szlachty białoruskiejFranciszek Bujak, Studja historyczne i społeczne, 1924, s. 77..
Rozmieszczenie Polaków na Białorusi thumb|Mapa ludności polskiej, 1912. E. Czyński, T.