Stwierdzono w naturze występowanie 44 gatunków, przy czym żaden nie jest gatunkiem lądowym. Niektóre mogą jedynie czasowo przebywać poza wodą (gatunki amfibiotyczne).
Morfologia Pijawki mają ciało wydłużone, kurczliwe, wyraźnie segmentowane, obłe lub spłaszczone grzbietobrzusznie, długości od kilku milimetrów do ponad 30 cm, zwężające się ku końcom, zakończone jedną lub dwiema przyssawkami. U pijawek składających się z 34 metamerów, w tym prostomium i 33 słabo odgraniczone od siebie segmenty. Od zewnątrz segmenty są wtórnie podzielone na 2–14 pierścieni nierzadko maskujących połączenia segmentów. Odcinek głowowy tworzy prostomium (płat przedgębowy) i 4 segmenty. Na jego wierzchniej stronie znajdują się oczy (1–10 par) o różnej, w zależności od gatunku, wielkości, kształcie i rozmieszczeniu. U niektórych gatunków oczy nie występują.
Przyssawki, wbrew powszechnej opinii, nie służą do wysysania płynów ofiary. W przedniej przyssawce pijawki znajduje się otwór gębowy. Do ssania pijawki używają silnie umięśnionej gardzieli i przełyku. Przyssawki służą pijawkom do przytwierdzenia się do podłoża, a gatunkom krwiopijnym wyłącznie do wbicia się pod skórę ofiary.